วังไกลกังวล

วังไกลกังวลเป็นพระราชนิเวศน์ริมทะเล ตั้งอยู่ในตำบลหัวหิน อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สร้างขึ้นตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ โดยทรงพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จากกรมพระคลังข้างที่ให้ดำเนินการก่อสร้างในเดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๔๖๙ เพื่อพระราชทานแก่สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี โดยมีหม่อมเจ้าอิทธิเทพสรรค์ กฤดากร เป็นผู้ออกแบบและควบคุมการก่อสร้าง เพื่อใช้เป็นที่ประทับแปรพระราชฐานพักผ่อนริมชายทะเล

เดิมพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชทานนามว่า “สวนไกลกังวล” โดยได้รับแรงบันดาลใจจากพระราชวังซ็องซูซีในประเทศเยอรมนี ซึ่งมีความหมายสื่อถึงความปราศจากความกังวล และได้มีการสมโภชขึ้นวังในปี พ.ศ. ๒๔๗๒ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากไม่ปรากฏหลักฐานการประกาศยกฐานะเป็นพระราชวังอย่างเป็นทางการ จึงยังคงเรียกขานว่า “วังไกลกังวล” มาจนถึงปัจจุบัน

ในสมัยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช รัชกาลที่ ๙ และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระองค์ทั้งสองได้เสด็จฯ แปรพระราชฐานมาประทับแรมที่นี่เป็นประจำในฤดูร้อน จึงมีการขยายพื้นที่และก่อสร้างอาคารเพิ่มเติมหลายส่วน เพื่อรองรับการใช้งานให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

เมื่อแรกสร้าง วังไกลกังวลประกอบด้วยพระตำหนักสำคัญ ๓ หลัง ได้แก่ พระตำหนักเปี่ยมสุข พระตำหนักปลุกเกษม และพระตำหนักน้อย นอกจากนี้ยังมีเรือนประกอบอีก ๒ หลัง คือ เรือนเอิบเปรม และเรือนเอมปรีย์ รวมถึง “ศาลาเริง” ซึ่งเป็นศาลาโถงสำหรับใช้ในกิจกรรมต่าง ๆ ภายในพระราชฐาน ส่วนอาคารที่สร้างเพิ่มเติมในภายหลังมิได้ปรากฏว่ามีการพระราชทานนามอย่างเป็นทางการ

ด้านสถาปัตยกรรม วังไกลกังวลเป็นผลงานที่สะท้อนการผสมผสานระหว่างแนวคิดตะวันตกกับบริบทไทย แม้ผู้ออกแบบจะเป็นสถาปนิกไทย แต่ได้รับการศึกษาจากต่างประเทศ ทำให้รูปแบบมีอิทธิพลตะวันตกอย่างชัดเจน โดยเฉพาะลักษณะคล้ายสถาปัตยกรรมสเปน เช่น หลังคาโค้ง ซุ้มประตูและหน้าต่างโค้งครึ่งวงกลม การจัดลานภายใน (courtyard) และการทำชานกว้างพร้อมซุ้มไม้เลื้อย (pergola) อย่างไรก็ตาม ได้มีการปรับให้เหมาะสมกับภูมิอากาศร้อนชื้นของไทย และเน้นความเป็น “บ้านพักตากอากาศ” มากกว่าพระราชวังตามแบบแผนโบราณ จึงไม่มีการแบ่งเขตฝ่ายหน้า–ฝ่ายในอย่างเข้มงวด

รายละเอียดทางสถาปัตยกรรมยังแสดงถึงความประณีตในการเลือกใช้วัสดุและองค์ประกอบ เช่น การใช้หินก้อนใหญ่ที่ฐานอาคารเพื่อความมั่นคง ไล่ระดับสู่ผนังฉาบปูนเรียบ มีการใช้รูปทรงโค้งในส่วนต่าง ๆ อย่างสอดคล้องกัน รวมถึงองค์ประกอบตกแต่งอย่างจันทัน ฝ้าเพดาน ทับหลัง และบัวน้ำตก ซึ่งล้วนสะท้อนเอกลักษณ์ของงานสถาปัตยกรรมในยุคสมัยนั้นได้อย่างงดงาม

บริเวณโดยรอบยังจัดภูมิทัศน์ในรูปแบบสวนตะวันตก มีการออกแบบเป็นลวดลายเรขาคณิต พร้อมไม้พุ่มตัดแต่งเป็นรูปทรงต่าง ๆ มีศาลาตั้งอยู่ระหว่างพระตำหนักเปี่ยมสุขและพระตำหนักน้อย เชื่อมต่อด้วยทางเดินที่ปลูกต้นปาล์มเรียงรายทั้งสองข้าง อีกทั้งยังประดับด้วยประติมากรรม เช่น รูปแกะสลักแบบบาหลี อุปกรณ์การเดินเรือ และนาฬิกาแดด รวมถึงโคมไฟและหินธรรมชาติที่จัดวางอย่างกลมกลืนทั่วบริเวณ

ปัจจุบันวังไกลกังวลยังคงเป็นพระราชฐานส่วนพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และนับเป็นมรดกทางสถาปัตยกรรมที่ทรงคุณค่าแห่งหนึ่งของประเทศไทย

คอมเมนต์